سنتور؛ راهمای کامل خرید سنتور،چه سنتوری برای شما مناسب است؟
سنتور یکی از شناخته شده ترین سازهای موسیقی ایرانی است. این ساز صدایی شفاف، زنگ دار و دلنشین دارد. با این حال، انتخاب یک ساز خوب همیشه ساده نیست. جنس چوب، کیفیت ساخت، نوع سیم، خرک ها، پل گذاری و حتی میزان خشک شدن چوب می توانند روی صدای ساز تاثیر بگذارند.
اگر قصد خرید سنتور دارید، بهتر است فقط ظاهر ساز یا قیمت آن را ملاک قرار ندهید. یک ساز باکیفیت باید از نظر ساخت، صدا، پایداری کوک و کیفیت متریال نیز بررسی شود.
در این مقاله مهم ترین نکات برای انتخاب و خرید سنتور را بررسی می کنیم.
سنتور خوب چه ویژگی هایی دارد؟
یک سنتور خوب باید صدایی شفاف، متعادل و بدون صدای اضافه داشته باشد. نت های مختلف باید حجم صدای مناسبی داشته باشند و اختلاف محسوسی بین خرک های مختلف وجود نداشته باشد.
کیفیت ساخت نیز اهمیت زیادی دارد. اتصال دقیق کلاف، صفحه مناسب، پل گذاری اصولی، خرک های استاندارد و نصب صحیح سیم ها از عوامل مهم در کیفیت نهایی ساز هستند.
به همین دلیل، نمی توان تنها با نگاه کردن به چوب کف یک سنتور حتما صدای خوبی دارد. مهارت سازنده و طراحی داخلی ساز در کنار کیفیت چوب اهمیت زیادی دارند.
بهترین چوب برای ساخت سنتور چیست؟
در ساخت سنتور از چوب های مختلفی استفاده شده است. از جمله چوب هایی که در سنتورسازی مورد استفاده قرار گرفته اند می توان به گردو، راش، افرا، آزاد، توت، فوفل، بلوط، گلابی و برخی چوب های دیگر اشاره کرد.
با این حال، چوب گردو یکی از رایج ترین انتخاب ها برای ساخت سنتور است. دلیل آن ترکیبی از مقاوت مکانیکی، پایداری مناسب و ویژگی های صوتی مطلوب است.
سنتور تحت کشش قابل توجه سیم ها قرار دارد. بنابراین چوب ساز باید علاوه بر انتقال مناسب ارتعاش، استحکام کافی نیز داشته باشد.
چرا چوب گردو برای سنتور محبوب است؟
چوب گردو بافت و استحکام مناسبی دارد. به همین دلیل می تواند در ساخت بدنه ساز عملکرد خوبی داشته باشد. البته هر چوب گردویی الزاما برای ساخت سنتور مناسب نیست. عواملی مانند چگالی چوب، بافت، رطوبت، نحوه خشک شدن، سلامت چوب و کیفیت برش اهمیت زیادی دارند.
رنگ تیره یا رگه های زیبای گردو به تنهایی نشانه کیفیت صوتی نیستند. مهم تر از ظاهر، سلامت و کیفیت واقعی چوب است.
چوب سنتور باید خشک شده باشد؟
یکی از سوالات مهم هنگام خرید سنتور این است که چوب آن چقدر باید قدیمی باشد.
چوب تازه دارای رطوبت بیشتری است. اگر این رطوبت به درستی کنترل نشود، تغییرات ابعادی چوب می تواند روی ساز تاثیر بگذارد. به همین دلیل، خشک شدن مناسب چوب پیش از ساخت اهمیت زیادی دارد.
در میان سازندگان این ساز، چوبی که برای مدت طولانی و به شکل اصولی خشک شده باشد ارزش بالایی دارد. برخی منابع نیز استفاده از چوب گردویی را که چند سال از خشک شدن آن گذشته است، توصیه کرده اند.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
قدیمی تر بودن چوب به تنهایی به معنی بهتر بودن آن نیست.
خشک شدن طبیعی بهتر است یا خشک کردن با دستگاه؟
خشک کردن چوب می تواند به روش طبیعی یا با استفاده از فرآیندهای کنترل شده و دستگاهی انجام شود.
در خشک کردن طبیعی، چوب طی مدت طولانی و به تدریج رطوبت خود را از دست می دهد. اگر این فرآیند در شرایط مناسب انجام شود، می تواند نتیجه بسیار خوبی داشته باشد.
در مقابل، خشک کردن صنعتی و دستگاهی نیز می تواند کاملا اصولی باشد. نکته اصلی، کنترل دما، رطوبت و سرعت خشک شدن است.
تعداد خرک سنتور چقدر است؟
سنتورهای رایج امروزی معمولا 9 خرک دارند. سنتور 9 خرک یا سل کوک، یکی از رایج ترین انواع سنتور است و بسیاری از متدهای آموزشی نیز بر اساس همین ساز نوشته شده اند.
در کنار سنتور 9 خرک، مدل های دیگری مانند 10 خرک و 11 خرک نیز وجود دارند.
برای هنرجویان مبتدی، معمولا یک ساز استاندارد 9 خرک انتخاب مناسبی است؛ زیرا آموزش های رایج سنتور نیز عمدتا بر اساس همین مدل هستند.
سنتور چند سیم دارد؟
یک سنتور استاندارد 9 خرک معمولا 72 سیم دارد. از روی هر خرک چهار سیم عبور می کند.
سیم های سنتور معمولا به دو گروه تقسیم می شوند:
- سیم های سفید یا زیر
- سیم های زرد یا بم
سیم های سفید معمولا از جنس فولاد هستند و سیم های زرد از آلیاژهای مسی مانند برنج ساخته می شوند.
کیفیت سیم اهمیت زیادی دارد. سیم نامناسب می تواند باعث ناپایداری کوک یا تغییر کیفیت صدا شود.
چرا می گویند سنتور هرچه بیشتر نواخته شود، صدای بهتری پیدا می کند؟
این موضوع در بین نوازندگان و سازندگان این ساز بسیار مطرح است.
با نواخته شدن ساز، صفحه و سایر بخش های چوبی مرتبا تحت ارتعاش قرار می گیرند. به همین دلیل بسیاری از نوازندگان معتقدند ساز جا افتاده می تواند صدای پخته تر و مطلوب تری داشته باشد.
البته این موضوع به معنی آن نیست که هر سازی صرفا با نواختن زیاد حتما می شود.
کیفیت اولیه ساز اهمیت بسیاری زیادی دارد.
پل گذاری سنتور چه اهمیتی دارد؟
پل ها در انتقال ارتعاش و رفتار صوتی صفحه نقش دارند. محل، تعداد، اندازه و نحوه اجرای آن ها باید متناسب با طراحی ساز باشد.
به همین دلیل دو سنتور با چوب مشابه می توانند صدای متفاوتی داشته باشند.
این موضوع نشان می دهد که تخصص سازنده در کیفیت ساز بسیار مهم است.
برای خرید سنتور به چه نکاتی توجه کنیم؟
اگر قصد خرید این ساز را دارید، موارد زیر را بررسی کنید:
- صدای ساز
- کیفیت چوب
- خشک شدن چوب
- کیفیت سیم ها
- خرک ها
- پایداری کوک
- کیفیت ساخت
- سطح نوازندگی
سنتور ارزان بخریم یا حرفه ای؟
قیمت سنتور به عواملی مختلفی مانند نوع چوب، کیفیت ساخت سیم، دقت سازنده و زمان صرف شده برای ساخت بستگی دارد. بهتر است به جای اینکه فقط بر اسا قیمت تصمیم بگیرید، ارزش واقعی ساز را بررسی کنید.
یک ساز ارزان که کوک مناسبی ندارد یا صدای نامتعادلی تولید می کند، ممکن است در طولانی مدت هزینه بیشتری برای نوازنده ایجاد کند. در مقابل، یک سنتور با ساخت مناسب می تواند سال ها همراه نوازنده باشد.
بهترین سنتور برای هنرجوی مبتدی چیست؟
برای شروع یادگیری، معمولا یک سنتور 9 خرک استاندارد و خوش صدا انتخاب مناسبی است. هنرجوی مبتدی بیش از هر چیز به سازی نیاز دارد که کوک مناسب داشته باشد، صدای واضح تولید کند و نوازندگی با آن راحت باشد.
بنابراین در ابتدای مسیر، کیفیت و استاندارد بودن ساز مهم تر از امکانات اضافی است.
جمع بندی
برای خرید یک ساز نباید فقط به ظاهر یا قیمت ساز توجه کرد. چوب مناسب، خشک شدن اصولی، طراحی صحیح، پل گذاری دقیق، خرک های باکیفیت، سیم مناسب و مهارت سازنده، همگی در کیفیت نهایی ساز نقش دارند.
اکر برای انتخاب ساز مردد هستید، بهتر است قبل از خرید، ساز را از نظر صدا، کوک، کیفیت ساخت و مشخصات چوب بررسی کنید. انتخاب درست در ابتدای مسیر می تواند تجربه یادگیری و نوازندگی سنتور را بسیار لذت بخش تر کند.
