ویولن چیست؟ تاریخچه، انواع، اجزا، نحوه نواختن و راهنمای خرید ویولن
ویولن یکی از محبوب ترین سازهای زهی آرشه ای در جهان است. صدای گرم، احساسی و انعطاف پذیر ویولن باعث شده این ساز در سبک های مختلف موسیقی استفاده شود. از موسیقی کلاسیک و ارکستر گرفته تا موسیقی ایرانی، پاپ، فولکور و جتی جز.
یادگیری این ساز ممکن است در ابتدا کمی دشوار به نظر برسد. با این حال، انتخاب ساز مناسب و آموزش اصولی می تواند مسیر یادگیری را بسیار ساده تر کند.
ویولن چیست؟
ویولن یک ساز زهی آرشه ای است. این ساز معمولا دارای چهار سیم است. نوازنده با حرکت دادن آرشه روی سیم ها صدا تولید می کند. این ساز در حالت استاندارد روی شانه قرار می گیرد. دست چپ وظیفه تغییر نت ها را بر عهده دارد. دست راست نیز آرشه را کنترل می کند.
کوک استاندارد چهار سیم ساز از بم به زیر به صورت زیر است:
G – D – A – E
یعنی سیم های ویولن به ترتیب از سیم چهرم تا سیم اول کوک می شوند.
این ساز دارای صفحه ای چوبی، کاسه ای تو خالی و مجموعه ای از قطعات دقیق است. طراحی این قطعات نقش مهمی در کیفیت صدا دارد.
تاریخچه ساز
تاریخچه این ساز به چند قرن قبل باز می گردد. سازهای زهی آرشه ای بسیار قدیمی تر از ویولن امروزی هستند. سازهایی مانند رباب، ربک و فیدل از جمله سازهایی هستند که در شکل گیری خانواده سازهای ویولن نقش داشته اند.
این ساز در شکل امروزی خود در اوایل قرن شانزدهم در شمال ایتلیا شکل گرفت. نخستین نمونه های شناخته شده در شهرهایی مانند برشا و کرمونا ساخته شدند.
در ابتدا ویولن ها همیشه چهار سیم نداشتند. شواهد تاریخی نشان می دهد نمونه های اولیه می توانستند سه سیم داشته باشند. تا اواسط قرن شانزدهم، شکل چهار سیمه ویولن تثبیت شد.
یکی از قدیمی ترین ویولن های باقی مانده توسط آندره آ آماتی ساخته شده است. سازهای خانواده آماتی نقش بسیار مهمی در توسعه این ساز داشتند.
کرمونا؛ شهر مشهور ویولن سازی
شهر کرمونا در شمال ایتالیا یکی از مهم ترین مراکز تاریخ ویولن سازی است.
خانواده های معروفی مانند:
- آماتی
- استرادیواری
- گوارنری
در این شهر فعالیت می کردند.
آنتونیو استرادیواری یکی از مشهورترین سازندگان این ساز در تاریخ است. سازهای شناخته شده توسط او هنوز هم ارزش بسیار بالایی دارند.
ویولن در موسیقی کلاسیک
این ساز در قرن هفدهم به یکی از سازهای مهم ارکستر تبدیل شد. آهنگسازان بزرگی برای ویولن آثار متعددی نوشتند. در ادامه، این ساز به یکی از مهم ترین سازهای موسیقی تبدیل شد.
این ساز در ارکستر معمولا نقش بسیار مهمی دارد. تعداد نوزندگان این ساز نیز معمولا بیشتر از بسیاری سازهای دیگر ارکستر است.
انواع ویولن
- ویولن 4/4
ویولن 4/4 یا فول سایز، اندازه استاندارد ویولن برای بیشتر بزرگسالان است.
- ویولن 3/4
ویولن 3/4 اندازه کوچک تر از مدل کامل است. این مدل بیشتر برای کودکان و نوجوانانی استفاده می شود که هنوز برای ویولن 4/4 آماده نیستند.
- ویولن 1/2
ویولن 1/2 برای نوازندگان کودک و نوجوان طراحی شده است.
- ویولن 1/4
این مدل برای کودکان کوچک تر استفاده می شود.
ویولن های 1/8، 1/10، 1/16
این ویولن ها اندازه بسیار کوچکی دارند.
ویولن آکوستیک چیست؟
ویولن آکوستیک همان ویولن سنتی است که صدای آن با استفاده از بدنه چوبی ساز تقویت می شود. این نوع ویولن رایج ترین انتخاب برای آموزش و اجرای موسیقی کلاسیک است.
کیفیت چوب، ساخت ساز، تنظیم پل، سیم ها و سایر قطعات می توانند روی صدای ساز تاثیر بگذارند.
ویولن الکتریک چیست؟
ویولن الکتریک با استفاده از پیکاپ و تجهیزات الکترونیکی، سیگنال صوتی تولید می کند. این ساز بیشتر در اجراهای مدرن، پاپ، راک و سبک های تجربی کاربرد دارد.
ویولن الکتریک می تواند به آمپلی فایر و تجهیزات صوتی متصل شود. با این حال، برای شروع آموزش ویولن کلاسیک، معمولا ویولن آکوستیک انتخاب ساده تری است.
اجزای ویولن
شناخت اجزای این ساز برای هر نوازنده ای اهمیت دارد.
مهم ترین قسمت های این ساز عبارت اند از:
- کاسه ویولن
- صفحه رویی
- صفحه پشتی
- دسته
- گریف
- سیم ها
- خرک یا پل
- گوشی ها
- سیم گیر
- شیطانک
این ساز چگونه صدا تولید می کند؟
وقتی آرشه روی سیم حرکت می کند، سیم شروع به ارتعاش می کند. ارتعاش سیم از طریق خرک به بدنه منتقل می شود.
بدنه ساز این ارتعاش را تقویت می کند و باعث ایجاد صدای ساز می شود. به همین دلیل کیفیت ساخت بدنه و تنظیم صحیح ساز اهمیت زیادی دارد.
ویولن برای چه کسانی مناسب است؟
این ساز می تواند برای گروه های مختلفی مناسب باشد.
کودکان می توانند ازسنین پایین آموزش را شروع کند. البته باید اندازه مناسب ساز انتخاب شود.
نوجوانان نیز می توانند این ساز را به صورت جدی دنبال کنند.
بزرگسالان هم برای شروع این ساز هیچ محدودیت سنی مشخصی ندارند.
مهم ترین عامل، تمرین منظم و آموزش صحیح است.
آیا یادگیری ویولن سخت است؟
این ساز در ابتدای مسیر می تواند ساز نستبا دشواری باشد. دلیل اصلی این است که روی گریف ویولن مانند گیتار فرت وجود ندارد.
نوازنده باید محل دقیق نت ها را با گوش و تمرین پیدا کند. همچنین کنترل آرشه نیاز به تمرین دارد.
اما با آموزش مناسب، تمرین روزانه و صبر می توان این مهارت ها را به تدریج یاد گرفت.
برای شروع این ساز چه چیزهایی لازم داریم؟
اگر قصد شروع آموزش این ساز را دارید، معمولا به این وسایل نیاز دارید:
- خود ساز
- آرشه
- جعبه یا کیف
- کلیفون
- شانه گیر
- تیونر
- سیم یدکی
- دستمال تمیزکننده
- نت یا کتاب آموزشی
بعضی ساز ها به صورت ست کامل فروخته می شوند و تعدادی از این لوازم را همراه خود دارند.
ساز نو بخریم یا دست دوم؟
هر دو گزینه می توانند مناسب باشند.
- خرید ویولن نو
مزیت اصلی ساز نو، سالم بودن قطعات و امکان انتخاب مدل مناسب است. همچنین معمولا می توان ساز را از فروشگاه معتبر همراه با خدمات و مشاوره خریداری کرد.
- خرید ویولن دست دوم
ساز دست دوم می تواند گزینه اقتصادی تری باشد. اما باید سلامت ساز بررسی شود. ترک های بدنه، خرک، دسته، گریف، سیم ها و وضعیت کلی ساز باید بررسی شود.
قیمت این ساز به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت ویولن به عوامل مختلفی بستگی دارد.
مهم ترین عوامل عبارت اند از:
- برند ساز
- کشور سازنده
- کیفیت چوب
- کیفیت ساخت
- نوع سیم
- کیفیت آرشه
- تنظیم ساز
- مدل ساز
- نو یا دست دوم بودن
- سطح نوازنده
به همین دلیل نمی توان تنها بر اساس ظاهر، کیفیت یا قیمت یک ساز را مشخص کرد.
ویولن ایرانی بهتر است یا خارجی؟
این موضوع به مدل و کیفیت ساخت ساز بستگی دارد. یک ساز ایرانی با ساخت مناسب می تواند برای هنرجو گزینه خوبی باشد.
در مقابل، برخیساز های خارجی نیز کیفیت های متفاوتی دارند. بنابراین بهتر است به جای توجه صرف به کشور سازنده، کیفیت ساخت، تنظیم ساز و صدای آن را بررسی کنید.
خانواده ویولن چیست؟
ویولن تنها عضو خانواده سازهای زهی آرشه ای نیست. اعضای اصلی خانواده مدرن آن عبارت اند از:
- ویولن
- ویولا
- ویولنسل
- کنترباس
ویولن چند پرده دارد؟
این ساز برخلاف گیتار دارای فرت یا پرده فلزی نیست. به همین دلیل نوازنده باید محل نت ها را با دقت پیدا کند.
این ویژگی یکی از دلایلی است که یادگیری این ساز را در ابتدا نیازمند تمرین بیشتری است.
چگونه ساز را نگهداری کنیم؟
این ساز یک ساز حساس است و باید به شکل مناسبی نگهداری شود.
- ویولن را در معرض گرمای شدید قرار ندهید.
- ساز را کنار بخاری یا شوفاژ نگذارید.
- از تغییرات شدید دما جلوگیری کنید.
- آرشه را بعد از استفاده شل کنید.
- ویولن را داخل کیف مناسب نگهداری کنید.
- در صورت مشاهده ترک یا مشکل فنی، ساز را به متخصص نشان دهید.
هنگام خرید ساز به چه نکاتی توجه کنیم؟
اگر قصد خرید این ساز را دارید، این موارد را بررسی کنید:
- اندازه ساز
- کیفیت ساخت
- وضعیت خرک
- کیفیت سیم ها
- آرشه
- راحتی نوازندگی
- صدای ساز
اگر مبتدی هستید، بهتر است ساز را همراه استاد یا نوازنده باتجربه امتحان کنید.
جمع بندی
ویولن یکی از مهم ترین و شناخته شده ترین سازهای زهی جهان است. تاریخچه این ساز به شمال ایتالیا در قرن شانزدهم باز می گردد. اگر قصد خرید این ساز را دارید، ابتدا باید سطح نوازندگی، بودجه و اندازه مناسب را مشخص کنید. در نهایت، یک ویولن مناسب فقط به قیمت یا ظاهر آن وابسته نیست.
کیفیت ساخت، تنظیم صحیح، صدای ساز و تناسب آن با نوازنده از مهم ترین عوامل انتخاب هستند.
